Wonani mwezi kwambilira kuti wumale.
Ni zuŵa la 12. Pa liŵiro ili mwezi ukumala na 18 % pamwamba pa Okutobala, ndipo ivi ni vinthu vitatu ivyo vikupangiska kupambana.
Chilichose chaku purogiramu, chakulongoseka na ivyo mukukhumba kuchita.
Ŵikani automeshoni yimoza mu purogiramu ya Shortcuts ya Apple, ndipo nyengo yilichose iyo mukudinda kulipira, unandi, sitolo na khadi vikuluta ku Transaction yeneyiyo. Imwe mukusora ivyo vikuchitika pavuli: fomu yikuzazgika kuti muwone, chilipiro chikusungika yeneyiyo, panji chikusungika mwakukhala chete mumasinda. Ziŵiri zakwamba zikukhumba purogiramu yajura kale mumasinda, chifukwa yikujura yekha yayi. Kofi pa Café Lua yili mu purogiramu chikho chindafike pa tebulo.
Mu mtundu wa mumasinda palije chikujura pa skrini, ntheura ukugwira ntchito foni yajalika mu thumba, na apo mwalipira na wotchi. Sazgani “Get Current Location” ku shortcut, ndipo malo nagho ghakusungika. Vilipiro vikulindira mwakuteteka pa foni ndipo vikuŵa vilipiro apo mukujura purogiramu nyengo yakulondezga, nanga ni vinandi wuli.
Patani khadi lilose automeshoni yake na zina la akaunti. Lipirani na khadi la ntchito, ndipo chilipiro chikufika pa Ntchito; lipirani na khadi la ulendo, ndipo chikufika pa Ulendo. Vilembo vikuru na vichoko vikuchita kanthu yayi, ndipo zina lambula kumanyikwa likusoŵesa chilipiro yayi: chikuluta ku akaunti yinu yaŵikika kale, na zina likusungika mu vyakumanyikwira vyakuingizgika.
Mabanki ghanandi ghakutuma chimanyisko pa chilipiro chilichose cha khadi. Automeshoni mu purogiramu ya Shortcuts yikupereka chilichose ku Transaction, iyo yikusora unandi, mtundu wa ndalama na sitolo. Purogiramu yimoza ya banki yikuŵerengeka mwakwenelera, pamoza na mtengo uwo banki yagwiliskira ntchito kunja. Pa purogiramu iliyose yinyake, vyakuŵerenga viŵiri vya vyose vikuchita nga vingakwanisa, chimoza cha Chingelezi na chinyake cha vyowoyero vyose. Chimanyisko icho ni chilipiro yayi chikulumphika pera, ndipo masitepi ghali mu Manozgero gha purogiramu.
Patani Transaction chilolezo cha kuwona vimanyisko kamoza, ndipo vimanyisko vya vilipiro kufuma ku mapurogiramu gha banki na wallet yinu vikutoleka mumasinda, nanga purogiramu yajalika. Sorani ivyo vikuchitika navyo: kulindira batani la Ingizani, kuzazga fomu, panji kusunga yeneyiyo. Vimanyisko vya vilipiro ivyo vikuvwikika makola pera ndivyo vikugwiliskika ntchito yekha; chilichose chakukayikiska chikulindira imwe. Palije chikukolerezgeka ku banki yinu.
Mwalipira pa intaneti, apo palije kudinda uko kukuyambiska automeshoni? Tolani foto ya skrini ya chilipiro mu Wallet ndipo dindani Ingizani. Unandi, mtundu wa ndalama, zuŵa, sitolo na Apple Pay vikuŵerengeka pa foni ndipo vikuzazgika, ndipo foto ya skrini yikukolerezgeka nga ukaboni. Yikuŵa foto yinu yiphya chomene yayi? Isoreni mu laibulale. Foto ya skrini ya chimanyisko cha chilipiro nayo yikugwira ntchito.
Jurani risiti mu purogiramu ya vilipiro, dindani share ndipo sorani Transaction. Unandi, zuŵa, munthu munyake na foto ya risiti vikuzazgika kwa imwe, ndipo ndalama za chindapusa na manambala gha chikumbusko vikuluta mu vyakumanyikwira vyakuingizgika m’malo mwa vyakulemba vinu. Yikulondezga manozgero ghamoza ghakusunga nga automeshoni ya Apple Pay, ntheura yingazazga fomu panji kusunga yeneyiyo.
Apo chilipiro chikusungika kwambula fomu, na automeshoni, kugaŵana, chimanyisko panji chiyelezgero, banner yakubiliwira yikulongora ivyo vyasungika, nga “4.80 USD · Café Lua”. Dindani Edit kuti musazge foto panji kukonza gulu apo mukukumbukirabe. Apo vinandi vyafika pa nyengo yimoza, banner yikuviŵerenga, ndipo kudinda kumoza kukulongora mndandanda wa ivyo pera.
Chilichose icho automeshoni yatuma icho chilije munda wake chikufika mu bokosi linyake la mazgu pasi pa vyakulemba, mazgu na mazgu: khadi, zina la akaunti, nambala ya chikumbusko. Mungachiŵerenga na kuchikopa, kweni mungachisintha yayi, ntheura chikulongora nyengo zose ivyo vyafika. Chikuŵa palipake na vyakulemba vinu, ndipo kusaka kukuchisanganaso.
Usange maautomeshoni ghaŵiri ghalonda chilipiro chimoza, nga automeshoni ya Apple Pay na chimanyisko cha banki, purogiramu yikulembapo vilipiro viŵiri ivi nga panji ni chilipiro chimoza kaŵiri. Palije chikufyulika panji kuphatikizgika; imwe mukusora icho mukusunga. Mndandanda wa “Ivyo vyasazgikapo vyekha” ukulongora vyose ivyo vyafika kufuma apo mwawonanga kumaliza.
Usange mtundu wa mumasinda wapokera unandi uwo purogiramu yikuŵerenga yayi, yikuti, m’malo mwa kusunga nambala yakulakwa, ndipo shortcut yikulongora kuti yalema. Chilipiro chakubwezgeka panji unandi wa zero vikuŵikika pambali kuti muwone, m’malo mwa kusungika nga chilipiro.
Automeshoni iliyose yikwiza na mulongozgi wakukwana mu purogiramu: sitepi iliyose na mazina agho foni yinu yikugwiliskira ntchito, ndondomeko za chilolezo cha malo, automeshoni yimoza pa khadi limoza, na ivyo mungachita usange chilipiro chikuwoneka yayi. Pa Android, batani likumujurirani skrini ya chilolezo cha vimanyisko.
Maautomeshoni gha Wallet ghangayambiskika na woko yayi, ntheura chilipiro chakwamba chakwenelera ndicho chakuyezgera. Pavuli pake, peji ya kupenjelezga pasi pa Manozgero → Shortcut ya Apple Pay yikulongora mndandanda wa nyengo wa chilipiro chilichose chakulondeka, vingaŵa vinandi wuli vikulindira panji vikuchitika, na chilichose chaŵikika pambali, kuti muwone peneku chayimira.

Palije skrini yakwamba yakupitira. Jurani purogiramu, ndipo fomu ya chilipiro chiphya yili yakukonzeka, na zuŵa, nyengo na akaunti yinu yaŵikika kale vyazazgika, na malo ghinu nagho usange mukukhumba. Lembani unandi, dindani Sazgani, ndipo mwamaliza.
Munda uliwose munyake ni wakusora. Sungani unandi wekha tsopano, ndipo sazgani mutu, foto panji gulu pavuli, apo muli na miniti. Palije chikumukumbuskani kanandi pa ivyo vyasala.
Dindani Sazgani, ndipo chilipiro chikusungika pa foni pakwamba. Purogiramu yikupa seva kuyezga kumoza kwakukanguka, ndipo usange intaneti yikuchedwa, yikumuphalirani kuti chilipiro chili chakuteteka pa foni ndipo yikumalizga mumasinda, kwambula kupanga chilipiro chimoza kaŵiri.
Pangani bwalo la mtundu la vilipiro ivyo mukubwereza: kofi ya mulenji, muhanya wa ntchito, tikiti ya sitima. Bwalo lingazazga minda yinandi, na nyengo ya zuŵa yakukhazikika panji malo ghakukhazikika usange mukukhumba. Sorani usange kudinda kukuzazga fomu kuti muwone, panji kukupanga chilipiro yeneyiyo. Mabwalo agha ni vyisanzo pera vya ivyo mungapanga; kunandi wuli na ivyo ghakusunga ni vinu.
Mwayamba kulemba pavuli mwadinda bwalo? Purogiramu yikufumba pakwamba, ntheura palije chinthu icho mwalemba chikusoŵa mwakulakwa. Mabwalo nagho ghakugwira ntchito kwambula intaneti.
Sungani mndandanda wa mitu, masitolo na ŵanthu ŵaŵo mukugwiliskira ntchito chomene, mu ndondomeko yinu. Vili pasi pa munda, ntheura “Kofi” panji “Corner Deli” ni kudinda kumoza. Ŵikani nyenyezi pa chimoza, ndipo chikuzazgika chekha pa chilipiro chiphya chilichose mpaka musinthe.
Lembani panji sorani sitolo, ndipo mutu wambula kanthu ukulondezga, ntheura mukulemba chimoza chenecho kaŵiri yayi. Vilipiro vyakuingizgika vikuchita chimoza chenecho: sitolo yikuluta mu munda wa sitolo ndipo yikupa chilipiro zina.
Ŵikani akaunti, nthowa yakulipilira, maŵumba na mtundu wa ndalama uwo chilipiro chilichose chiphya chikwamba nawo. Pa ulendo, sinthani mtundu wa ndalama waŵikika kale kuŵa EUR na wumba laŵikika kale kuŵa ulendo, ndipo kofi iliyose yikuluta pa malo ghakwenera kwambula kudinda kunyake.
Yatsani Ŵikanipo malo ghekha, ndipo malo ghakuzazgika nga adilesi ya msewu apo skrini yakupanga yikujura. Yazimika mpaka mwayiyatsa, ndipo mungasintha panji kuwuska malo nyengo zose.
Zuŵa na nyengo vyaŵikika kuŵa lero. Mwayaluwa chakurya cha usiku cha dazi? Dindani Dazi, lembani nyengo pa kiyipadi ya manambala, 935 kuŵa 09:35, ndipo chikuluta pa malo ghakwenera mu mbiri yinu.
Vilekanizgo vya masauzande vikuwoneka apo mukulemba, nga umo chiyowoyero chinu chikuvilembera, ndipo koma na kadontho vyose vikugwira ntchito nga kiyi ya desimali. Purogiramu yikumanya madesimali ghanandi wuli mu mtundu wa ndalama uliwose, ntheura yeni yikuŵa na zero.
Lembani viŵiri pa chose, tipi na unandi wambula tipi, ndipo cha chitatu chikusangika kwa imwe. Panji lembani tipi nga handiredi: 15 % ya chakurya cha usiku cha yuro 40 ni yuro 6, kwambula kusaka purogiramu yinyake.
Sorani vilipiro vinandi mu mndandanda ndipo musinthe vyose pa nyengo yimoza: ŵikani wiki yose mu wumba la ulendo, panji sunthirani vilipiro vinandi ku akaunti yinyake. Munda uliwose ukwamba nga wambula kusintha, ntheura ivyo mwakhudza pera ndivyo vikusintha: sazgani panji wuskani matagi, panji patani chilipiro chilichose tipi yimoza panji handiredi. Chiŵelengero chikulongora ivyo vyasungika, ndipo chikugwira ntchito kwambula intaneti nanga, kusazgapo kusazga vilipiro mu wumba.
Jurani chilipiro chiliche kuti muwone na kusintha munda uliwose. Mungafuma mwambula kusunga vyasinthika, ndipo purogiramu yikufumba pakwamba. Kufyula nako kukufumba, ndipo chiŵelengero cha wumba chikusinthika chekha.

Wotchi yikujura pa kiyipadi nga iyo yili pa skrini yinu yakujalira, na kiyi ya desimali apo mtundu winu wa ndalama uli na madesimali. Lembani 6.50, dindani batani lakubiliwira la Pangani, ndipo foni yinu yikuliŵikira na ivyo chilipiro chilichose chiphya chikwamba nawo. Pa Apple Watch, mukuvwiraso kudinda pa woko. Yapangika pa unandi uwo mwakwenera kuyaluwa pambere muhanya.
Sorani mu manozgero gha wotchi ivyo yikupanga: buluu pa chilipiro, orenji pa ndalama zakugaŵana, pinki pa ndalama zakwiza. Chimango chichoko chakuzunguliska kiyipadi chikutola mtundu, ntheura mukumanya nyengo zose ivyo mukwenera kupanga.
Mwalemba 65 m’malo mwa 6.50? Dindani bwezgani pa skrini yakuvomerezga, ndipo chilipiro chikubwezgeka na unandi uli wakulembeka, kiyi yimoza kuti chikonzeke.
Vyaposachedwa vikulongora vilipiro viphya kufuma pa foni yinu, mitundu yose itatu, chilichose na mzere wa mtundu wake, pamoza na ivyo wotchi yapanga ivyo foni yindasunga. Dindani chimoza kuti muwone munda uliwose, wazazgika panji yayi.
Ŵikani Transaction pa wotchi yinu kuti muwone ivyo mwalipira lero mu ndalama yinu yikuru, pamoza na vilipiro viphya vya wotchi yekha. Yikwamba kaŵiri pa zero pakati pa usiku, ndipo kudinda kukujura kiyipadi.
Wotchi yikusunga unandi uliwose mpaka yikafike pa foni yinu, ndipo yikulongora “Kulindira foni” kufikira apo. Chilipiro chikupangika apo mukujura purogiramu pa foni yinu nyengo yakulondezga, kaŵiri yayi.
Apo Ŵikanipo malo ghekha yayatsika mu purogiramu, wotchi yikusazga malo ghake pa unandi uliwose, ntheura malo ghakusungika nanga foni yili mu chikwama.
Wotchi yikuyowoya chiyowoyero chimoza na purogiramu pa foni yinu, ndipo yikulemba unandi na mazuŵa nga umo chiyowoyero chinu chikuchitira.


Chilipiro ni ivyo imwe mwalipira. Ndalama zakugaŵana ni ivyo munthu munyake walipira ivyo mukaŵa na chigaŵa, nga chakurya cha usiku icho Maria wagula. Ndalama zakwiza ni ndalama zakulipikira imwe, nga Sofie wakumubwezgerani. Pamoza vikulongora chiwonero chose.
Munda uliwose uli pa skrini yimoza, yapangika kuti yikwane nanga pa foni yichoko. Zazgani viŵiri, panji zazgani makumi ghaŵiri; unandi pera ndiwo ukukhumbikwa.
Gwiliskirani ntchito apo muli, ŵikani pini paliyose pa mapu, panji, apo mukusintha chilipiro, gwiliskirani ntchito malo ghasungika mu foto yakukolerezgeka. Malo ghakusungika nga adilesi, ndipo malo ghakwamba kusungika ghakusungika nyengo zose, kuti mungawerere kuko.
Mwalipira chakurya cha usiku chose cha ŵanthu ŵanayi? Yatsani “Kulipirira ŵanyake”, sazgani Maria, Jonas na Sofie, ndipo dindani “Gaŵani mwakuyana”: 24 yilichose. Sazgani mpaka ŵanthu 50, ndipo wumba likuŵerenga ni njani wali na ngongoli kwa njani kufuma ku unandi. Zina lambula unandi likulembeka pera.
Bilu pa khadi na tipi mu ndalama za mu woko ni chisanzo chimoza pera. Kufuma pa bilu, dindani “Sazgani chigaŵa icho chalipika mu nthowa yinyake” ndipo sazgani chigaŵa chilichose, kufuma ku akaunti yinyake yinu, panji nga ndalama zakugaŵana zakukolerezgeka apo mubwezi walipira. Patani chigaŵa nga unandi panji nga handiredi ya bilu, nga tipi ya 10 %. Chigaŵa chikukopa mutu, sitolo, zuŵa na malo gha bilu, vigaŵa vikuwoneka pamoza kwambula kusintha chiŵelengero chilichose, ndipo kufyula bilu kukufumba usange vigaŵa nanga vikufyulika.
Pa ndalama zakugaŵana mungaŵika chigaŵa chinu, ndipo pafupi nacho, Unandi wa chigaŵa chithu: ivyo imwe na mwenzi winu, panji wumba linu lose, mwali na ngongoli pamoza. Ni njani wali na ngongoli kwa njani yikugwiliskira ntchito vyose viŵiri, pafupi na pafupi.
Mukumanya unandi wakukwana yayi? Uŵikeni nga wapafupifupi, na chigaŵa chinu chimoza chenecho: pafupifupi yuro 120, chigaŵa chinu pafupifupi 30. Apo vyalipika, vilembeni kuŵa vyamalizika ndipo mulembe umo vyalipikira; ndalama zakugaŵana zamalizika zikufuma mu ni njani wali na ngongoli kwa njani.
Vyakulemba vikujura pa skrini yose, na kaŵerengero ka vilembo kakusungika pamwamba pa kiyipadi, ntheura nanga chakulemba chitali chikukwanguka kulemba na kuŵerenga.
Dindani (i) pa chilipiro chilichose kuti muwone nambala yake na vyakumanyikwira vya umanyi vyakuseri kwake, vyakovwira kwa ŵakukhumba kumanya na kwa chovwiriro.

Kolerezgani foto ku chilipiro chilichose, kufuma ku kamera panji laibulale: risiti, chakurya, mtengo. Phinjani na zala kuti muyandikizge mazgu ghachoko.
Foto iyo mwatola mu purogiramu yikulembeka malo ghinu mukati mwake, ntheura pavuli, apo mukusintha chilipiro, foto yingapa chilipiro malo.
Chilipiro chikusungika pakwamba, ndipo foto zikulondezga. Foni yikusunga foto yiliyose mpaka seva yiyipokere, ndipo yikuyezga kaŵiri pa kukolerezga kulondezga, ntheura intaneti yakuchepa yikumusoŵeskani risiti yayi.
Yatsani, ndipo foto iliyose iyo mukutola mu purogiramu yikusungikaso mu laibulale ya foto ya foni yinu.
Ŵerengani foto yinu yiphya chomene, sorani foto ya risiti mu laibulale, panji ŵerengani yimoza iyo mwakolerezga kale. Mazgu ghakuŵerengeka pa foni yeneyiyo: yikukhumba ndalama yayi ndipo yikugwira ntchito kwambula intaneti. Foto yikukolerezgeka ku chilipiro ndipo yikutumizika nga foto yiliyose yinyake.
Yikukolerezga zina lililose na mtengo wake, yikugwira kuchepeska mtengo, mizere yakuwuskika na vinthu vyakubwerezgeka, ndipo yikulumpha vyakumaliza na nyengo zakujurira. Yikusoraso chiŵelengero chose cha risiti, zuŵa lake na nyengo, mzere wa tipi, na zina la sitolo la munda wa sitolo. Yikugwira makola chomene pa risiti za Chidanishi na Chingelezi.
Mzere uliwose uli na zina, kuchuluka, madesimali ghakuvomerezgeka, na chiŵelengero cha mzere, ndipo purogiramu yikulongora mtengo wa chilichose: flat white zitatu za 10.80 ni 3.60 yilichose. Sazgani panji sinthani mizere na woko nanga.
Mizere yikuŵerengeka apo mukwenda ndipo yikuyelezgeka na chiŵelengero chose chakulembeka: yakubiliwira apo yikuyana, yakuchikasu na chiŵelengero chose chaŵiri apo yikuyana yayi, ntheura mzere wakusoŵa ukusangika mwakwanguka.
Kuŵerenga risiti iyo yili na mizere kale kukufumba usange kusazga yiphya, kwambula izo zikuyana, panji kuvisintha vyose. Risiti yitali yingatoleka mu foto ziŵiri zakuyana, ndipo mizere yikuphatikizgika pamoza.
Usange unandi uli wambula kanthu, chiŵelengero chose cha risiti chikuuzazga. Usange mwalemba unandi unyake, purogiramu yikufumba ni uwo ukwenera, ndipo yikusunga chilembo cha chiŵelengero chose cha risiti.
Maria walipira bilu yose? Ŵikani chizindikiro pa mizere iyo yili yinu, ndipo purogiramu yikuyiphatikizga apo mukwenda: kalikuleta kakwanguka ka chigaŵa chinu.

Yambani na seti yakwenelera, pavuli pake yipangeni yinu: sazgani chibangiri cha pa phwando nga akaunti, sinthani zina la akaunti kuŵa ilo mukuliyita, ŵikani mu ndondomeko yinu, ndipo ŵikani mu nkhokwe iyo mukugwiliskira ntchito yayi. Kusintha zina kukuwoneka pa chilipiro chilichose chakale nanga, paliyose mu purogiramu na mu vyakufumiskika.
Kolerezgani akaunti yiliyose na nthowa yakulipilira iyo mukugwiliskira ntchito chomene nayo, ndipo kusora akaunti kukuŵika nthowa kwa imwe: Yikuru yikuŵika Apple Pay. Kukuchepeska kudinda pera; akaunti yikukolerezgeka na nthowa iyo yayi.
Ndalama za mu woko ni akaunti na nthowa yakulipilira yakujiyimira, ntheura ndalama za mu chikwama chinu nazo zikuphatikizika. Mwalipira ku msika na ndalama za mu woko? Sorani akaunti yinu ya ndalama za mu woko, ndipo Ndalama za mu woko zikuŵikika kwa imwe. Ndalama zakugaŵana za mu woko, nga mphika wa ulendo, zikugwira chimoza chenecho.
Kufyula akaunti panji nthowa yakulipilira iyo vilipiro vichigwiliskira ntchito kukukanika, ndipo purogiramu yikumuphalirani ivyo vikuchigwiliskira ntchito. Ŵikani mu nkhokwe m’malo mwake: yikufuma mu mindandanda yakusorera, apo vilipiro vyose vyakale na chiŵelengero chose vikuŵa nga viliri. Yikuru na Ndalama za mu woko zingasinthika zina, kweni zikufyulika yayi.
Mpaka musintha mazina, maakaunti na nthowa zakulipilira zakwamba zikulongoreka mu chiyowoyero cha purogiramu, ntheura mugwiliskiri wa Chidanishi wakuwona “Primær” apo wa Chingelezi wakuwona “Main”. Sorani zina linu, ndipo ndilo mukuwona paliyose.
Pangani maleibulo ghinu, nga “Zuŵa lakubabika” panji “Ulendo wa ntchito”, ndipo ghaŵikeni pa chilipiro chiliche cha mtundu uliwose. Ghasinthani zina, ghapani vyakulongosora, sefani nagho, ndipo wonani chiŵelengero chose pa tagi iliyose mu wumba. Ghasoreni kwambula intaneti, ndipo mupange tagi yiphya kufuma ku chakusorera. Matagi ghakwamba ghakwekha ndipo ghakugaŵanika yayi.
Kurya kunja, Tuchakurya na vyakumwa, Vyakurya, Vyakuwona, Kwenda, Malo ghakugona, Kugula, Vyawanangwa na vyakukumbuska, Umoyo na Vinyake, chilichose na chakulongosora chichoko. Ndalama zakwiza zili na magulu nanga.

Ŵikani chilipiro chiliche mu wumba umoza panji maŵumba ghanandi, nga “Lisbon”. Wumba likuphatikizga chiŵelengero chose, matipi na chigaŵa chinu mu ndalama yake yekha, ndipo likulemba mitengo yakusinthira iyo lagwiliskira ntchito. Pangani maŵumba ghanandi nga mukukhumba, ghalichose na zina lake na chakulongosora chake.
Ndalama zakulipira pa akaunti yakugaŵana zingaŵerengeka nga hafu, chifukwa hafu ya ndalama izo ni ya munyake: sorani maakaunti ghakugaŵika. Patani wumba ndalama yake, kuti ulendo wakupita ku Switzerland na Italy uŵerengeke mu euro, pamoza na khofi wakalipika mu furanki. Mungayisintha, ndipo viŵerengero vikaŵerengeka kaso.
Vyakumanyikwira vya wumba vikulongora chilipiro cha kwambilira na cha kumaliziya, chiŵerengero cha mazuŵa na avareji pa zuŵa. Pa Ŵerengero pakupangika chati pa tagi iliyose pa zuŵa, ndipo pakulongora zuŵa lakulipira chichoko chomene na lakulipira chinandi chomene.
Kufuma ku ŵanthu ŵamukalipirira, ndalama zakugaŵana izo ŵanyake ŵakalipira na ivyo ŵamubwezgerani, wumba likulongora ni njani wali na ngongoli kwa njani: Jonas wali na ngongoli ya 14 kwa imwe, imwe muli na ngongoli ya 6 kwa Maria, ndipo na Sofie mwayana. Chilipiro chilichose chikuŵerengeka pa mtengo wake wakusinthira.
Munthu waliyose wakulongora ivyo mwamulipirira, ivyo wakamulipirani na ivyo wamutumizirani, pamoza na vilipiro vyakuvipangiska. Pa “Ni njani wakalipira chiyani” pakulongorekwa chigaŵa cha munthu waliyose pa ulendo nga mizere.
Wonani ivyo mwalipira pa akaunti iliyose na pa gulu liliose, ivyo ŵanyake ŵalipira pa mulipiri waliyose, na ivyo vyaza, pamoza na chiŵerengero chimoza cha vyose.
Mu wumba, mzere uliwose ukulongora vinthu vyakukhumbika pamwenepo: ŵanthu ŵamukalipirira na unandi wawo, chigaŵa chinu na chigaŵa chithu, na pa ndalama zakwiza kuti ndalama izo zikaŵa zinu panji za imwe ŵaŵiri.
Zina liliose ilo mwalemba kale likulongorekwa para mukusazga munthu, ntheura “Maria” wali pa kukhwaska kumoza. Zilembo zikuru na zichoko na vimanyiso vya pa zilembo vikulekeka para wumba likuŵerenga, ntheura “maria” na “Maria” ŵakuŵerengeka nga munthu mumoza, ndipo “Simon og Karen” ni ŵaŵiri ŵamoza na “Karen & Simon”.
Para ulendo wamara, ŵikani wumba mu nkhokwe. Likusamukira ku mndandanda wake ndipo likuleka kulongorekwa para mukusazga vilipiro vyaphya, kweni likukhalirabe kuŵerengeka, ndipo mungalibwezga nyengo yiliyose. Wumba ilo likali na vilipiro lingafyulika yayi.

Sorani ndalama iliyose mu mitundu 149 pa chilipiro chilichose. Yiliyose yikulembeka nga umo yikwenera: yen yili na desimali yayi, madinari gha ku Kuwait ghali na desimali zitatu.
Sakani pa kodi, zina, charu, zina la ndalama nga “dollar” panji chimanyiso nga “€”. Kusaka kukugwira ntchito mu chiyowoyero chinu nakwe, ntheura para mulemba zina la charu nga umo mukulembera, mukusanga ndalama yake.
Vyose vikusinthika kuŵa ndalama yinu yikuru pa mtengo wa boma wa pa zuŵa ilo mwalipirapo, ntheura ulendo wa mu chilimwe ukuŵerengekabe pa mitengo ya chilimwe mu Disembala. Mitengo yikuleteka na kusungika, ntheura chilipiro chakale chikusintha yayi nanga kamoza. Ndalama yinu yikuru yikusorekeka kufuma ku charu cha foni yinu para mukupanga akaunti, ndipo mungayisintha.
Ndalama yaŵikika kale ni yeka iyo vilipiro vyaphya vikwambilira nayo. Pa ulendo, yiŵikeni kuŵa EUR, apo viŵerengero vinu vikukhalira mu ndalama yinu yikuru.
Phalirani purogiramu umo banki yinu yikuchajira: 1.75 % pa ndalama zinyake zose, fizi yakukhazikika pa chilipiro chilichose, pa handiredi pamoza na chichoko, panji mtengo wakukhazikika uwo mwapokera ku eyapoti. Ŵikani malire gha lango ku ndalama zinyake, nthowa zakulipilira, mitundu ya vilipiro na mazuŵa ghanyake, ndipo chilipiro chilichose chakukwana chikusinthika nacho, pamoza na vyakale.
Mukumanya mtengo wakwenelera kufuma pa chikalata cha banki? Ulembeni pa chilipiro, ndipo ukupunda mtengo wa boma na lango lililose la fizi.
Wumba panji malo ghakugaŵana vingaŵerengeka mu ndalama yawo, kuti ulendo ulongorekwe mu euro kwa ŵose, apo viŵerengero vinu vikukhalira mu ndalama yinu yikuru.

Pangani malo gha ŵaŵiri, nga kucheza na mwenzi winu, panji malo gha wumba gha ulendo panji banja, na viŵerengero. Malo ghalighose ghali na zina lawo na ndalama yawo.
Chemani munthu na Namba Yakugaŵana yake yakuŵa na vilembo vitanu. Palije wakusazgika usange wavomera yayi, ndipo mungapokera namba yiphya para mukukhumba.
Gaŵanani chilipiro nga positi, ndipo ŵikani chimanyiso pa vigaŵa vyakuphatana nacho. Vigaŵa ivyo mwaleka vikusungika yayi mu malo agha, ntheura ivyo vili vyakubisika vikukhalira vyakubisika.
Kolerezgani wumba ku malo ghakugaŵana, ndipo chilipiro chilichose icho mukusazga mu wumba chikutumizika kula chekha. Mungaimiska kukolerezga panji kuleka nyengo yiliyose; vithuzi vikugaŵanika vyekha yayi nanga kamoza.
Munthu waliyose mu malo ghakugaŵana wangalemba ndemanga pa positi. Malo gha wumba ghakulongora chiŵerengero chose na chiŵerengero cha membala waliyose, mu ndalama ya malo agha, ndipo ghangagaŵa maakaunti ghakugaŵana.
Sinthani cha kwambilira, ndipo mukufumbika usange positi iyo yili mu malo ghakugaŵana yisinthikenge nayo. Chifyulani, ndipo positi yikuŵapo, kweni usange mwasora kuyifyula pamwenepo nayo.
Membala waliyose wangafuma mu malo ghakugaŵana, ndipo mapositi ghake ghakukhalirapo, ghakulembekeka kuti ni gha membala wakale. Mweneko wangafuma yayi, kweni wangawusa ŵamembala, kuŵika malo mu nkhokwe panji kughafyula.
Vinthu vinyake ni vinu mwekha, nanga mukugaŵana vyose vinyake: matagi ghinu, vyakumanyikwira vyakuleteka, umo bilu yikagaŵikira, na mazina gha ŵanthu ŵamukalipirira vikufika ku malo ghakugaŵana yayi nanga kamoza. Nanga mazina ghinu gha maakaunti ghinu ghakukhalira ghinu: membala waliyose wakuwona ghake.

Vilipiro vinu, ndalama zakugaŵana na ndalama zakwiza, chilichose mu mndandanda wake, ivyo vyaphya pakwambilira. Kopi yakusungika yikulongorekwa pa nyengo yeneyiyo, nanga seva yindaŵe kujibu; kokani pasi panji khwaskani Kolerezgani kuti vyasinthike vyaphya.
Chilipiro cha mu ndalama yinyake chikulongora unandi wake wakusinthika pasi penipeni, nga EUR 96 = USD 108.73, ntheura mukukhumbika kuŵerenga mu mutu winu yayi.
Vimanyiso vichoko vikulongora para chilipiro chili mu wumba, chalipirira ŵanyake, chili chigaŵa cha chilipiro chakugaŵika, chili na matagi panji vithuzi, ntheura mukukhumbika kuchijura yayi.
Ivyo vyasangika vikwiza apo mukulemba, kufuma ku mutu, sitolo, chikumbusko, vyakumanyikwira vyakuleteka, mulipiri, adilesi, wumba, mizere ya risiti, panji unandi wakwenelera nga 4.80. Zilembo zikuru na zichoko na vimanyiso vya pa zilembo vikulekeka, ntheura “cafe” likusanga “Café Lua”.
Phatanizgani visefa vinandi umo mukukhumbira ndipo wonani chiŵerengero kwambilira: “Longorani ivyo vyasangika (7)”. Nyengo ya zuŵa yikusanga tuchakurya twa usiku pakati pa 20:00 na 24:00, mtunda ukusanga ivyo mwalipira mkati mwa 500 m kufuma pa malo mukuyimilira, ndipo mapu likusanga vyose ivyo vili mu dera liliose ilo mwazumulira.
Pamwamba pa mndandanda, mzere ukulongora ivyo mwasaka, chiŵerengero cha visefa na chiŵerengero cha ivyo vyasangika, ntheura mukudabwa yayi chifukwa wuli chinthu chinyake chikusoŵa. Kukhwaska Wuskani vyose kukubweza vyose.
Para chisefa chili na vyakusora vinandi, nga makumi gha matagi panji maŵumba, kukhwaska “Longorani vyose” kukujura mndandanda wose na malo ghakusakira.
Kusaka na visefa vikugwira ntchito nakwe pa vilipiro ivyo vili pa foni yeka pa nyengo yino, nga ivyo mwasazga mu ndege.

Pangani, sinthani na fyulani mitundu yose yitatu ya vilipiro kwambula intaneti: mu ndege, kunja kwa charu kwambula data, mu chipinda cha pasi. Vyose vikusungika pa foni ndipo vikukolerana apo mwabwerera pa intaneti. Kusamalira maŵumba, maakaunti, viyelezgero na matagi kukukhumba intaneti.
Intaneti yakuchelewa yikupangiska purogiramu kuyima yayi: pempho likuleka m’malo mwa kuyimilira, purogiramu yikulutirira kugwira ntchito kwambula intaneti, ndipo vyose vikukolerana para signali yabwerera. Mukukhalira mwayingira mpaka kumaliziya.
Fumiskani vilipiro, ndalama zakugaŵana panji ndalama zakwiza za vyose, chaka chino, chaka chapita panji mazuŵa agho mwasora, ndipo tumizani fayilo kulikose uko mukukhumba. Yikujurika mu spredishiti iliyose, na nthowa yakwenerana na Excel ya semikolo na koma ya desimali. Fumiskani nyengo zinandi umo mukukhumbira.
Chiyowoyero chilichose chikulemba manambala na mazuŵa mu nthowa yake, kufuma pa kugaŵa nga lakh ku India mpaka ku kulemba kufuma kumanja kuya kumanzere pa Chiarabu na Chihebere. Mungalembanga nanga unandi na manambala ghinu mwekha, ndipo purogiramu yikughamanya. Purogiramu yikwambilira mu chiyowoyero cha foni yinu usange yili nacho.
Mndandanda wa viyowoyero ukulongora chiyowoyero chilichose pa zina lake mwekha, zina lake mu Chingelezi na charu chikuru, ndipo mungasaka vitatu vyose.
Yingirani pa foni yinyake, ndipo vilipiro vinu, maŵumba, maakaunti, matagi na viyelezgero vili pamwenepo. Manozgero nga ivyo vyaŵikika kale vikukhalira pa foni iliyose, ntheura ŵanthu ŵaŵiri ŵakugwiliskira ntchito foni yimoza waliyose wakusunga ivyo vyake.
Sorani umo mukukondwa kuwonekera: wakuwala, panji wa mdima ku madzulo ghakuchelewa.
Purogiramu yikulongosora maghanoghano ghake ghakuru na vyakusuzga, nga chakurya cha usiku cha wumba icho munthu munyake walipira panji tipi yakusiyika mu ndalama za mu woko, mu purogiramu yeniyo.
Wonani vilipiro na vithuzi ivyo vyasungika pa foni na usange vyakolerana kale, ndipo muviwuske para mukukhumba malo.
Yingirani na imelo yinu na paswedi, na kodi yakugwiliskira ntchito kamoza yakutumizika pa imelo, panji na akaunti yinu ya Apple, Google panji Facebook. Para mwayingira, mukukhalira mwayingira, nanga signali yili yichoko panji palije; kufuma mu akaunti kukumuphalirani kwambilira usange pali chinthu icho chindakolerane.
Chilipiro chilichose, chithuzi, wumba, tagi na akaunti ni vinu, ndipo palije munyake wangaviwona kwambula usange mwavigaŵana mu malo ghakugaŵana. Palije malengezo gha malonda, ndipo palije kulondolola.

Transaction yikayamba beta yakubisika mu Okutobala 2025. Kufuma penepo yayezgika pa malo ghakukhumbika: khofi wa pa kuwuka, chakurya cha usiku pa ulendo wakupumulira, ndalama za mu thumba na ndalama izo zikabwerera. Chinthu chilichose pa peji ili chili pano chifukwa chilipiro chakwenelera chikachikhumba.
Ivyo vikwiza
Pavuli pake, Transaction yikuŵa na webusayiti. Yingirani, ndipo vyose ivyo mwasunga mu purogiramu vili pamwenepo, pa sikirini yikuru. Ndipo yikumalira pamwenepo yayi: mungayileka yiŵerenge vyakufuma vinandi. Risiti za mu imelo yinu. Chikalata cha banki yinu. Vyeka ivyo mukuti ena.
Ni zuŵa la 12. Pa liŵiro ili mwezi ukumala na 18 % pamwamba pa Okutobala, ndipo ivi ni vinthu vitatu ivyo vikupangiska kupambana.
Unandi wumoza pa zuŵa limoza mwezi uliwose, pa chinthu icho mwaleka kugwiliskira ntchito mu Marichi. Wasangika mu chikalata cha banki, wakuŵikika chimanyiso chilipiro chakulondolera chindaŵe kuchitika.
Vilipiro vinu pafupi na chikalata cha banki. Khofi wakucharijika kaŵiri wakuwalira, ndipo mzere uwo banki yili nawo kweni imwe mulije nawo ukuwalira.
Khofi wakugula 3.90 mu Janyuwale na 4.80 sono. Mizere ya risiti yikuŵa mzere umoza wakukhota wa chinthu chilichose icho mukugula kaŵirikaŵiri.
Madzulo gha Lachisanu ghakulipira kaŵiri kuluska Loweruka. Ora yiliyose ya sabata, yakuŵika mtundu na ivyo mukulipira mwemo.
Chilipiro chilichose ni kadontho pa mapu. Misewu yinu yekha yikuwalira, ndipo sabata ya ku Lisbon ni gulu lichoko lakuwala kutali.
Maulendo ghinu ghatatu ghakumaliziya ghakumanya kale ivyo sabata mu tauni yiphya yikulipira imwe nyengo zinandi, pamoza na fizi na matipi.
Fizi zose za khadi kunja kwa charu pa chaka chose, zakuŵerengeka pamoza kuŵa namba yimoza. Namba iyo banki yinu yikulongora pa mzere umoza yayi nanga kamoza.
Ŵabwezi ŵo mukugaŵana nawo bilu nyengo zinandi, na usange vikuyana mu chaka, panji nyengo zose vikuwira mu nthowa yimoza.
Fumbani nga umo mukuyowoyera: “Tikalipira unandi uli pa khofi ku Lisbon?” Ndipo mupokere yankho, pamoza na vilipiro vyakuvipangiska.
Palije chimoza cha ivi icho chiliko sono. Ivi ni maghanoghano gha uko vingaluta.
Ghanoghano liliose la pamwamba likukhumba chinthu chimoza, ndipo ni chinthu icho palije munthu wangasazga pavuli: vyakumanyikwira. Ntheura sono Transaction yikuchita ntchito yimoza umo yingachitira makora. Khofi uliwose, chakurya cha usiku chilichose, tipi iliyose ya mu ndalama za mu woko, pamoza na malo na nyengo. Para vyakumanyikwira vilipo, vyose vinyake vingwiza.
Zuŵa lakwenera comene kwambira kusonkhanya likaŵa dazi. Zuŵa lachiŵiri lakwenera ni lero.